Erfenis? Laat me er eerst nog maar een nachtje over slapen.

Gepubliceerd op: 21-12-2016

Erfrecht is een rechtsgebied dat op het eerste oog vooral lijkt voorbehouden aan de notaris. Maar er komen nogal eens situaties voor dat daarbij een advocaat ingeschakeld moet worden. Vaak begint het dan bij de vraag of de nalatenschap is aanvaard en zo ja, of dat beneficiair is gebeurd. Nu is het erfrecht op het punt van aanvaarding van een erfenis gewijzigd sinds 1 september 2016.

Hoe werkt dat ‘aanvaarden’ bij een erfenis ook al weer? Als een erfenis door iemands overlijden ontstaat zijn er drie opties: (a.) zuiver aanvaarden, (b.) verwerpen of (c.) voorwaardelijk (beneficiair) aanvaarden. In het laatste geval blijft het eigen vermogen van erfgenamen buiten schot. Als de schulden van de nalatenschap groter blijken te zijn dan de bezittingen van de nalatenschap hoeft een erfgenaam in dat geval niet bij te passen met eigen geld. Degene die als erfgenaam een nalatenschap zuiver aanvaardt neemt alles van de overledene over; de bezittingen én de schulden. Wie verwerpt blijft helemaal buiten de nalatenschap.

In mei 2015 moest de Hoge Raad zich nog buigen over de vraag of het enkel afrekenen van een lunch – waarbij een aantal kinderen het regelen van de begrafenis bespraken – vanaf de rekening van de overledene al zorgde voor zuivere aanvaarding met alle gevolgen van dien. Tot 1 september 2016 was bijvoorbeeld het leeghalen van het huis van een overledene al voldoende om te spreken van zuivere aanvaarding (en dus aansprakelijkheid voor alle schulden van de overledene). En dat is door de wetswijziging per 1 september 2016 vrij drastisch veranderd.

Wanneer een erfgenaam slechts feitelijke handelingen pleegt – bijvoorbeeld een woning ontruimen, betaling van een factuur op naam van de overledene e.d. – heeft dat niet langer tot gevolg dat de nalatenschap zuiver wordt aanvaard. Zodra u echter goederen van de nalatenschap gaat verkopen of geld van de bankrekening van de overledenen opneemt zijn dat handelingen die nog steeds wel leiden tot zuivere aanvaarding.

Verder is sinds 1 september 2016 de mogelijkheid ontstaan om bij de confrontatie met een onverwachte schuld, binnen drie maanden de kantonrechter te verzoeken de nalatenschap alsnog beneficiair te mogen aanvaarden. Het is goed om te weten dat er in dat verband wel een onderzoeksplicht geldt voor de erfgenaam. Een hypotheekschuld (dergelijke schulden staan geregistreerd bij het Kadaster) zit bijvoorbeeld niet in de categorie onverwachte of onbekende schuld, ook belastingschulden kunnen daar niet onder geschoven worden.

Als er een onbekende en onverwachte schuld opduikt kan zelfs in geval de nalatenschap al is vereffend of verdeeld, via de kantonrechter, verzocht worden alleen het geërfde terug te hoeven betalen zonder met het eigen vermogen aansprakelijk te zijn voor de verdere schulden.

Een nachtje slapen over de manier waarop een nalatenschap afgewikkeld moet gaan worden kan dus nog steeds geen kwaad. Misschien slaapt u er wat beter door met de wetenschap dat de wettelijke bescherming van erfgenamen flink is uitgebreid. Om als erfgenaam niet alsnog overvallen te worden door de financiële gevolgen van het aanvaarden van een erfenis is het nog steeds aan te raden tijdig en gedegen advies in te winnen.

mr. M. van Hunnik